Η γιγαντιαία μαγνητόσφαιρα του Δία

wikipedia

Μία από τις μεγαλύτερες δομές στο ηλιακό μας σύστημα είναι η μαγνητόσφαιρα του πλανήτη Δία. Αυτή δημιουργεί μια κοιλότητα μέσα στην ηλιόσφαιρα, δηλαδή στον ηλιακό άνεμο από φορτισμένα σωματίδια που εκλύονται από τον Ήλιο και λούζουν ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα. Η μαγνητόσφαιρα του Δία είναι γιγαντιαίων διαστάσεων και μάλιστα αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη δομή μέσα στο ηλιακό σύστημα, αφού εκτείνεται 7 εκατομμύρια χλμ. από το Δία προς την κατεύθυνση του Ήλιου και ως την τροχιά του Κρόνου προς την αντίθετη κατεύθυνση στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα. Μάλιστα το μέγεθός της είναι τέτοιο που ολόκληρος ο Ήλιος μαζί με το στέμμα του χωράνε άνετα σ’ αυτή. Αν μπορούσαμε να τη δούμε από τη Γη με γυμνό μάτι, τότε η μαγνητόσφαιρα του Δία θα καταλάμβανε χώρο 5 φορές μεγαλύτερο από αυτόν της πανσελήνου και ας είναι τόσο μακριά από τη Γη. Η ύπαρξή της οφείλεται στην κίνηση αγώγιμου υλικού στον εξωτερικό πυρήνα του πλανήτη, αλλά σε αντίθεση με τη Γη αυτό το υλικό δεν είναι νικέλιο και σίδηρος αλλά μεταλλικό υδρογόνο. Το μαγνητικό πεδίο του Δία έγινε αντιληπτό από παρατηρήσεις σε ραδιοκύματα στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και επιβεβαιώθηκε από το διαστημόπλοιο Πρωτοπόρος 10  το 1973. Το μαγνητικό πεδίο του Δία είναι η πηγή για το βόρειο και νότιο Σέλας που παρατηρείται στους πόλους του πλανήτη και μάλιστα είναι συνεχές σε αντίθεση με αυτό της Γης που παρατηρείται, όταν υπάρχει έξαρση της ηλιακής δραστηριότητας. Η ισχύς του αποδείχθηκε μεγαλύτερη από ό,τι περίμεναν οι επιστήμονες να μετρήσουν με τα όργανα των δύο διαστημοπλοίων Πρωτοπόρος και μάλιστα το Πρωτοπόρος 11 έχασε σχεδόν όλες τις φωτογραφίες της Ιούς εξαιτίας της παρεμβολής του πεδίου αυτού. Είναι εντυπωσιακό το ότι τέτοιες δομές υπάρχουν στο ηλιακό μας σύστημα και είχαμε άγνοια για την υπαρξή τους μέχρι πρίν λίγα χρόνια. Ποιος ξέρει τι αλλα μυστικά υπάρχουν στο βασίλειο του Ήλιου, τα οποία περιμένουν υπομονετικά για να μας εκπλήξουν τα επόμενα χρόνια της εξερεύνησης του ηλιακού συστήματος.

Πόσο επικίνδυνη είναι η ζώνη των αστεροειδών για τα διαστημόπλοια ;

Η ζώνη των αστεροειδών περιλαμβάνει χιλιάδες γνωστά μικρά σώματα, που ανακαλύφθηκαν σε ένα διάστημα δύο αιώνων.

To 1801 εντοπίστηκε από τον Iταλό αστρονόμο Giuseppe Piazzi ο πρώτος αστεροειδής που ονομάστηκε Δήμητρα.

Η ζώνη των αστεροειδών βρίσκεται μεταξύ των τροχιών του Άρη και του Δία. Πιστεύεται ότι συνολικά υπάρχουν εκατομμύρια από αυτούς, ενώ κάθε χρόνο ανακαλύπτονται εκατοντάδες άλλοι τόσο από επαγγελματίες όσο και από ερασιτέχνες αστρονόμους, οι οποίοι χρησιμοποιούν τηλεσκόπια εξοπλισμένα με  ψηφιακές κάμερες καθώς και ειδικό λογισμικό.

Οι αστεροειδείς έχουν ακανόνιστο σχήμα, το οποίο τους προσδίδει εντυπωσιακή όψη μέσα σε ένα ηλιακό σύστημα που απαρτίζεται από πλανήτες με σφαιρικό σχήμα. Η προέλευσή τους ανάγεται στην αρχή της ζωής του ηλιακού συστήματος και πιστεύεται ότι δεν κατάφεραν να ενωθούν για να σχηματίσουν έναν ακόμη πλανήτη εξαιτίας της βαρυτικής δύναμης του Δία η οποία έδρασε αποτρεπτικά.

Πολλοί άνθρωποι αναρωτιούνται πώς τα διαστημόπλοια που ταξίδεψαν στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα, όπως τα Pioneer και Voyager, κατάφεραν να περάσουν μέσα από τη ζώνη των αστεροειδών αλώβητα. Δεν πρέπει να ξεχνούμε και ταινίες σαν τον Πόλεμο των Άστρων, όπου σε μια εντυπωσιακή σκηνή οι ήρωες κάνουν ελιγμούς με το σκάφος τους ενώ προσπαθούν να αποφύγουν αστεροειδείς που συνωστίζονται απειλητικά μπροστά τους.

Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κίνδυνος, γιατί τα μικρά αυτά σώματα βρίσκονται σε μεγάλες αποστάσεις το ένα από το άλλο και καταλαμβάνουν ένα δακτύλιο πλάτους 100 εκ. χλμ.

Πρακτικά λοιπόν δεν αποτελούν απειλή για τους ταξιδιώτες του διαστήματος, αλλά αντίθετα προσθέτουν μία αλλόκοτη και εξωτική όψη σε αυτό το μέρος του ηλιακού μας συστήματος που εξάπτει την περιέργεια τόσο των αστρονόμων όσο και του απλού κόσμου.